Người làm báo Tiền Giang

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Đào tạo nghề còn…rối

Đăng lúc: Thứ năm - 17/05/2012 08:50
Hiện nay cả nước có gần 1.700 trường đào tạo nghề, cho “ra lò” hơn 1,6 triệu công nhân kỹ thuật/năm, nhưng thị trường vẫn khát lao động “có nghề”.

Chất lượng lao động kỹ thuật sau đào tạo tại Việt Nam còn thấp
Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương vừa phối hợp với Viện Nghiên cứu Khoa học dạy nghề tổ chức Hội thảo “Cải thiện sự phù hợp của Hệ thống đào tạo dạy nghề ở Việt Nam nhằm đáp ứng nhu cầu của khu vực doanh nghiệp”. Tại đây, bên cạnh nhiều kết quả nghiên cứu mới về vấn đề được công bố, qua sự đánh giá của nhiều chuyên gia thấy hiện rõ bức tranh rất “rối” về thực trạng đào tạo nghề ở Việt Nam.

Chồng chéo trong quản lý đào tạo…

Hiện nay cả nước có gần 1.700 trường đào tạo nghề, cho ra trường hơn 1,6 triệu công nhân kỹ thuật/năm. Nếu chỉ nhìn vào số lượng, đây là con số đáng mơ ước của nhiều nền kinh tế.

Song, nếu đặt lượng lao động này trong bối cảnh kinh tế thời kỳ hội nhập mạnh mẽ, thời kỳ mà chất xám trong lao động cần được đề cao và khai thác mạnh thì chưa ổn. Bởi, nhiều chuyên gia phải thẳng thắn đánh giá rằng, “Việt Nam hiện đang thiếu lao động chuyên môn được đào tạo bài bản và có chất lượng thực sự ở mọi trình độ”.

Vì thế, hậu quả đã, đang và sẽ còn tiếp tục nhãn tiền là thiếu nguồn nhân lực có trình độ trong các ngành kinh tế có tiềm năng tăng trưởng và tạo việc làm sẽ gây ra những tác động tiêu cực đến chất lượng của các quá trình sản xuất, do đó ảnh hưởng đến quá trình phát triển bền vững.

Một trong những nguyên nhân quan trọng của thực trạng trên là phạm vi của các chương trình đào tạo nghề ban đầu và đào tạo nâng cao hiện nay đều chưa thể đáp ứng được nhu cầu và định hướng trong tương lai, và có xu hướng không linh hoạt, trùng lặp.

Vì tại Việt Nam có tới hai bộ chịu trách nhiệm quản lý hoạt động của hệ thống đào tạo, dạy nghề (TVET). Đó là Bộ GD&ĐT và Bộ LĐTBXH. Theo đó, các cơ sở TVET trực thuộc Bộ GD&ĐT phải áp dụng khung giáo trình do Bộ GD&ĐT ban hành và được Bộ này đánh giá chất lượng. Trong khi các trường thuộc quyền quản lý của Bộ LĐTBXH phải áp dụng khung giáo trình do Bộ LĐTBXH ban hành và được Bộ LĐTBXH đánh giá chất lượng.

Sự không tương hợp giữa 2 hệ thống đào tạo trực thuộc 2 Bộ đã cản trở những sinh viên tốt nghiệp các trường cao đẳng có nguyện vọng theo học cao hơn và vấn đề này mới chỉ được giải quyết gần đây vào năm 2010.

Hơn nữa, chính sự không thống nhất đầu mối trong quản lý này được xác định là một trong những yếu tố gây ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cả hệ thống đào tạo nghề của nước ta hiện nay. Trong đó phải kể đến sự không tương thích giữa các hệ thống giáo trình hay những khó khăn về nguồn kinh phí đầu tư cho hoạt động đào tạo.


Cung - cầu còn lệch pha

Chính phủ đã đặt mục tiêu tăng tỷ lệ lao động đã qua đào tạo từ 26% vào năm 2010 lên 50% vào năm 2020 (Chiến lược của Bộ LĐTBXH). Luật Giáo dục được thông qua năm 2005 và Luật Dạy nghề được thông qua năm 2006 đã tạo cơ sở vững chắc cho việc tiếp tục xây dựng các quy định và chức năng điều hành của Chính phủ trong lĩnh vực giáo dục kỹ thuật và dạy nghề cũng như vai trò của nền kinh tế.

Tuy nhiên, từ chủ trương, chính sách đến thực hiện trong thực tiễn khó tránh khỏi có những khoảng cách. Trong lĩnh vực đào tạo nghề, để xóa bỏ khoảng cách hay chí ít là rút ngắn khoảng cách đó, việc lựa chọn mô hình đào tạo được xác định là một then chốt.
Các cơ sở đào tạo nghề còn đào tạo theo khả năng của mình


Qua nhiều nghiên cứu và thực tiễn một số thí điểm thời gian qua cho thấy, mô hình dạy nghề liên kết giữa Nhà trường – Doanh nghiệp – Chính phủ được đánh giá là ưu việt hơn cả. Bởi với mô hình này, các đơn vị đào tạo hiểu được nhu cầu về kỹ năng của lao động sau đào tạo mà doanh nghiệp đòi hỏi để cung ứng (đồng thời cung cấp được cho học viên các cơ hội việc làm khi kết thúc khóa học); Nhà nước cũng được lợi nhờ phân phối trực tiếp các hỗ trợ của mình tới những đối tượng có nhu cầu lớn nhất.

Mặc dù mô hình trên được cho là ưu việt hơn cả, nhưng để nó được ứng dụng rộng rãi và phát huy hiệu quả thực sự tại Việt Nam không phải là chuyện ngày một ngày hai. Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung Ương (CIEM) cho rằng, để duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao, Việt Nam phải phát triển thành công đội ngũ công nhân tay nghề cao trong lĩnh vực công nghiệp, những người có thể cải thiện năng suất lao động và sản xuất những sản phẩm, và dịch vụ có hàm lượng kỹ thuật và giá trị gia tăng cao.

Nhưng hiện nay, phần lớn các cơ sở đào tạo nghề của Việt Nam đều đào tạo theo khả năng của cơ sở mình mà ít lưu ý đến nhu cầu của thị trường về nguồn nhân lực được đào tạo. Điều này gây ra tình trạng “vừa thừa vừa thiếu” trong cung ứng và sử dụng nguồn nhân lực.

Do đó đến nay, lỗ hổng vẫn còn rất lớn giữa đòi hỏi về chất lượng lao động của doanh nghiệp và thực chất chất lượng lao động được đào tạo cung ứng.   Chắc chắn, lỗ hổng này không ai ám khẳng định chính xác bao giờ sẽ được lấp.


Vướng thể chế…

Theo kết quả nghiên cứu mới đây của Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương tại 2 tỉnh Thái Nguyên và Vĩnh Phúc cho thấy, chất lượng nguồn nhân lực địa phương có vai trò chi phối rất lớn đến các quyết định đầu tư. Bởi vì cùng với lợi thế kinh doanh, quy mô về thị trường tiềm năng cho các sản phẩm của mình, theo ông Nguyễn Mạnh Hải (Trưởng nhóm nghiên cứu), “khả năng cung ứng của thị trường lao động có tay nghề là một trong những quan tâm hàng đầu của phần lớn các doanh nghiệp”.

Và, “doanh nghiệp luôn có nhu cầu cả về số lượng và chất lượng lao động có tay nghề thự sự. Thất bại trong việc đáp ứng nhu cầu về lao động có tay nghề sẽ có thể dẫn đến việc suy giảm cả về số lượng lẫn chất lượng nguồn vốn đầu tư vào một tỉnh, trên cả phương diện đầu tư mới cũng như đầu tư bổ sung của các doanh nghiệp hoạt động tại địa phương đó”.

Đặc biệt, Nghiên cứu còn chỉ ra rằng, cơ cấu thể chế của các cơ quan quản lý hệ thống đào tạo nghề cần phải được đánh giá kỹ lưỡng tại từng địa phương. Nhưng hiện tại, việc tìm kiếm một giải pháp để thay đổi thể chế này là một nhiệm vụ không dễ dàng, nó vướng ngay trong hệ thống quản lý đào tạo nghề, từ Trung ương đến địa phương.

Ông Phạm Quang Ngọc, chuyên gia về thị trường lao động nhận định, “Quyết tâm của lãnh đạo địa phương và việc lựa chọn một đơn vị thực hiện là những yếu tố quan trọng nhất đảm bảo cho việc liên kết giữa Hệ thống đào tạo dạy nghề và khu vực doanh nghiệp. Nếu thiếu yếu tố này, sẽ rất khó khăn trong việc xây dựng các mối liên kết tốt giữa các bên tham gia có liên quan”.

 
Xuân Thân/VOV online
 

Nguồn tin: VOV
Từ khóa:

n/a

Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

Thăm dò

Ý kiến của bạn về giao diện trang này?

Rất đẹp

Đẹp

Bình thường

Xấu

Rất xấu


THÔNG TIN CẦN BIẾT

Thống kê

  • Đang truy cập: 36
  • Khách viếng thăm: 33
  • Máy chủ tìm kiếm: 3
  • Hôm nay: 3855
  • Tháng hiện tại: 203861
  • Tổng lượt truy cập: 24966300