Người làm báo Tiền Giang

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Dành cho quảng cáo
Dành cho quảng cáo
Danh cho quang cao 5

Mặt trái của nghề báo trong kỷ nguyên số

Đăng lúc: Thứ hai - 30/06/2014 15:07
Chắc chắn một điều vào khoảng 30 năm trước đây, khi chúng tôi vừa tốt nghiệp khoa báo chí, cả thầy trò chúng tôi và cả những nhà lãnh đạo quản lý báo chí đều chưa mấy ai hình dung báo chí lại có lúc lại đa dạng, phức tạp và có khuynh hướng dễ dãi như bây giờ.
 
Theo chúng tôi, cái khó hiểu ấy thật ra cũng dễ hiểu, tình trạng phức tạp này xuất hiện theo sự phát triển vũ bão của công nghệ tin học, của vi tính, của “thế giới phẳng” và của tất cả những gì hiện đại nhất, thực và ảo nhất của kỷ nguyên số. Khi mà ai cũng có thể tham gia đưa tin, làm báo, ngay cả với một chiếc điện thoại, một máy tính bảng, mỗi người có thể là một thư ký tòa soạn của mạng cá nhân, của các trang tin, tự sản xuất, tự biên tập, tự phát hành, tự tạo mối quan hệ tương tác với bạn đọc… Và những tờ báo mạng đang lớn mạnh theo hướng đa phương tiện, theo quy trình làm báo hội tụ, với quy mô tập đoàn… thì cách làm báo trước kia đã nhanh chóng bộc lộ những nhược điểm là chậm chạp, thiếu tính tương tác và có vẻ nhàm chán với những lối mòn trong quy trình làm báo.

Trong khi báo chí truyền thống đang khó khăn xoay trở trước một nền kinh tế thị trường tràn ngập khó khăn, thì báo mạng đã nhanh chóng tìm một lối viết thu hút một bộ phận bạn đọc không khó tính lắm trong việc lựa chọn thông tin và phần nào đó muốn thỏa mãn sự thiếu hụt tin tức đời thường, thỏa mãn tính hiếu kỳ tò mò, khỏa lấp những sự nghèo nàn tán gẫu bằng những câu chuyện vỉa hè. Công nghệ thông tin trong Kỷ nguyên số có thể đem những câu chuyện của giải Nobel hay chuyện của khoa học viễn tưởng đến với bạn đọc nhưng cũng có thể đem cả những chuyện thâm cung bí sử, những chuyện chó cán xe, chuyện phòng the, hậu trường văn nghệ sĩ… vào thực đơn thông tin của một bộ phận bạn đọc. Và khi những thông tin dạng đó đã thành hàng hóa bắt mắt, lọt tai, khêu gợi trí tò mò, thì không ít người móc túi ra mua loại hàng hóa này là một điều hoàn toàn không khó hiểu.

Nguyên nhân có thể thấy từ nhiều phía. 
 
Về nhà quản lý: Chúng tôi thấy có lúng túng, chưa theo kịp tình hình, nhiều khi xử lý còn chữa cháy, vuốt đuôi…

Về các chủ quản tờ báo, lãnh đạo tờ báo, cũng có thể có sự nhượng bộ, chuyển hướng nào đó trong khâu biên tập, thậm chí có tình trạng dễ dãi, bởi làm theo cách này báo có thu nhập hơn, bán được nhiều báo hơn, bạn đọc vào truy cập nhiều hơn, kinh tế báo chí được cải thiện rõ rệt. Ngay một số tờ báo nghiêm ngắn trước đây, sau này cũng đăng tin, giật tít mang hơi hướm của những trang mạng đang bị dư luận phê phán.
 
Trong lĩnh vực báo điện tử, nhiều trang mạng, nhiều báo có liên kết với các công ty có tiềm năng kinh tế, nên việc đăng cái gì không đăng cái gì chưa hẳn chỉ do người chủ biên quyết định.

Về phía người viết: Đa số người viết vẫn giữ được lề lối, tư duy, đạo đức làm báo chuẩn mực, không chạy theo tin giật gân câu khách, nhưng đứng trước tình trạng “người ta làm được thì mình làm được”, viết câu khách vừa có thêm thu nhập vừa có tên tuổi, vừa hài lòng người chủ biên, nhiều khi họ cũng chặc lưỡi hạ bút, dù họ biết điều mình viết ra có thể có những tổn thương nhân vật hay bạn đọc.

Lại có thể thấy một điều, lực lượng viết báo mạng ngày một đông hơn, bởi các báo truyền thống hầu như ổn định, ít có những thay đổi nào đáng kể. Các nhà báo trẻ và sinh viên báo chí khi ra trường hầu như chỉ còn cánh cửa mở rộng ở các báo mạng, các trang tin điện tử, các mạng truyền thông xã hội… Một số nhà báo trẻ cũng tâm sự phải viết thế này thế khác như gu của báo mới được đăng, mới đủ chỉ tiêu, mới có thu nhập, viết ngay ngắn như thầy cô dạy ở trường thì chỉ có… treo niêu. 

Để đạt được những lợi nhuận trong kinh tế báo chí, quy trình làm tin bài ở một số báo, nhất là báo mạng, đã bỏ qua những nguyên tắc cơ bản là báo chí phải điều tra, điều tra chưa rõ chưa đúng chưa viết. Nhưng hiện tại nhiều báo đã làm theo quy trình ngược lại. Khi có nguồn tin là đưa, ít khi kiểm chứng. Viết tin này xong xuất hiện tình tiết mới là đưa tiếp cũng không cần xác minh. Tin là dựa vào sự kiện. Có sự kiện mới đưa tin. Nhưng với cách làm báo này thì cả cảm xúc, cả suy nghĩ, cả cái áo hở hang của một diễn viên nào đó cũng thành tin. Cứ thế các bài viết cứ tuôn ra ào ạt dựa vào nguồn tin không xác định rõ nguồn gốc hoặc độ chính xác của nó. 

Những hệ lụy của cách viết sai sự thật, bịa đạt, thổi phồng, quá liều lượng… này dẫn đến uy tín và chất lượng thông tin báo chí giảm sút. Người dân dần mất lòng tin và hoang mang trước việc chọn lựa thông tin để đọc, vì thấy quá nhiều báo, quá nhiều tin, tin trùng tin, bài giống bài. Chỉ khác nhau ở mức độ thể hiện. Đôi khi họ không phân định rõ được đâu là giá trị thật, đâu là đúng sai, đâu là bản chất của sự việc. 

Trước thực trạng đó, báo chí truyền thống, nhất là báo in, không có cách nào khác là phải tự đổi mới, tự hoàn thiện, phải thay đổi mọi cách thức - nhưng không phải bằng mọi giá - để bám sát lĩnh vực thông tin trong kỷ nguyên số. Trong khi phải chấn chỉnh tình trạng nói trên, chúng tôi nghĩ chính các báo truyền thống cũng phải tự thay đổi, phải hay hơn, nhanh hơn, đa dạng hơn, phong phú tin bài hơn để phục vụ nhu cầu thông tin của bạn đọc tốt hơn. Vì thật ra thông tin đời thường cũng có thể là tin, nhưng quan trọng là cách viết và cách đưa thế nào phù hợp để công chúng chấp nhận.

Chúng tôi tin tưởng rằng những khó khăn và hạn chế của một giai đoạn kinh tế xã hội sẽ trôi qua, sự phát triển đa dạng và quá nhanh quá phức tạp của thế giới mạng rồi cũng sẽ trôi qua, với sự vào cuộc tích cực và hiệu quả của các cấp quản lý, sự nghiêm cẩn của các lãnh đạo báo, đội ngũ những người làm báo chân chính sẽ vẫn tiếp tục vượt qua những khó khăn trước mắt, tiếp tục đi đúng tôn chỉ mục đích của báo chí, tự thân hoàn thiện và hòa nhập, đổi mới hơn và hiện đại hơn, đem lại những tác phẩm báo chí thiết thực, hữu ích và giàu tính đấu tranh, giàu tính nhân văn để phục vụ bạn đọc chứ đừng để bạn đọc quay lưng lại với báo chí nước nhà.
 
Huỳnh Dũng Nhân

Nguồn tin: Tap chí nghề báo
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

Thăm dò

Ý kiến của bạn về giao diện trang này?

Rất đẹp

Đẹp

Bình thường

Xấu

Rất xấu


Danh cho quang cao 4

THÔNG TIN CẦN BIẾT

Thống kê

  • Đang truy cập: 43
  • Hôm nay: 1396
  • Tháng hiện tại: 123214
  • Tổng lượt truy cập: 13474620