Người làm báo Tiền Giang

Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Báo chí: Từng dòng chữ hãy vì Tổ quốc và nhân dân

Đăng lúc: Thứ bảy - 01/09/2012 09:48
Một trong những vai trò quan trọng của báo chí là định hướng dư luận xã hội, nhưng khi đọc một số trang báo hiện nay, một câu hỏi được đặt ra: Báo chí đã thực sự làm tốt vai trò định hướng của mình chưa ?

Một số ấn phẩm “lá cải” đang tràn ngập thị trường  -  Ảnh: phunuonline.com.vn
Những vấn đề đặt ra

Hiện nay, báo chí phát triển với tốc độ rất nhanh. Theo báo cáo của Bộ Thông tin và Truyền thông, cả nước hiện có 786 cơ quan báo chí in với 1.016 ấn phẩm; 67 đài phát thanh, truyền hình Trung ương, bộ, ngành, địa phương; 61 báo, tạp chí điện tử; 191 mạng xã hội; hơn 1.000 trang thông tin điện tử… Bên cạnh một số cơ quan báo chí đã và đang bám sát thực tiễn của đời sống xã hội, thông tin nhanh nhạy, đầy đủ, toàn diện về mọi diễn biến của đời sống trong nước và quốc tế, thì vẫn còn đó một số cơ quan báo chí, nhất là báo chí điện tử thông tin không chính xác, thiếu nhạy cảm về chính trị; nặng thông tin những mặt tiêu cực; ít chú ý đến việc phát hiện, cổ vũ, biểu dương những gương người tốt, việc tốt, những nhân tố mới, điển hình tiên tiến trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Chưa nói về mặt nội dung thông tin, tính định hướng của 1 tin, bài báo, chỉ cần 30 phút đọc lướt qua một số trang báo mạng điện tử đã có thể bắt gặp những tít báo gây “sốc” như: Phút trải lòng của “sát thủ” nhí; Sẵn lòng tha thứ cho gã chồng “nổi điên” tẩm xăng dọa đốt chết vợ; Nữ sinh lớp 10 năn nỉ người yêu quay clip sex với tình địch để trả thù; Mỹ Tâm ngất xỉu - Thanh Hằng trầy da tróc vảy; Hoàng Nghiệp bất ngờ “lộ” con gái; Con gái Trương Ngọc Ánh lộ quần chip; “Đứng hình” nhìn Lý Nhã Kỳ đeo đồng hồ giá 6 tỉ đồng… Hẳn, nhiều người không khỏi buồn lòng vì báo chí Việt Nam hiện nay.

Báo chí có quyền thông tin phản ánh thế giới như nó vốn có, bao gồm tất cả các khía cạnh của cuộc sống, con người và xã hội. Tuy nhiên, không phải phản ánh chân thực cuộc sống là đưa tất cả những hình ảnh rùng rợn nhất, những thông tin thiếu kiểm chứng để lôi kéo người đọc mà không quan tâm tới tác động của nó tới xã hội như một số tờ báo hiện nay vẫn làm. Khi xử lý những tin, bài miêu tả những vụ án giết người rùng rợn, những vụ “yêu râu xanh”, hoặc những vụ mang màu sắc mê tín dị đoan, những hình ảnh nhạy cảm… dường như các phóng viên, biên tập viên, lãnh đạo một số tờ báo không tự đặt ra câu hỏi: Nếu đưa những tin này, con em mình đọc được sẽ bị ảnh hưởng như thế nào ?. Bên cạnh đó, hiện nay, cùng với các mảng đề tài khác, văn hóa là một mảng đề tài lớn không chỉ là “cờ đèn kèn trống”, vui chơi giải trí, mà còn là vấn đề tư tưởng, nghệ thuật và con người... cũng đang bị khai thác thiên về phản ánh đời tư, chuyện bên lề, thậm chí đưa quá nhiều về mặt trái.

Bản thân nghĩa Tin tức đã chứa đựng cái mới, trong cái mới đã có cái lạ, cái hấp dẫn. Nếu trong tin chứa một hàm lượng thông tin cao, được nhiều người quan tâm thì chắc chắn nó sẽ giữ được bạn đọc.


Báo chí định hướng gì ?

Con người dựa vào báo chí, truyền thông để biết tin tức về cộng đồng của mình: về chính trị, văn hóa, kinh tế, thể thao, sức khỏe... Vì vậy, có thể thấy báo chí có những tác động to lớn, sâu sắc đối với xã hội và có vai trò to lớn trong việc tạo ra dư luận xã hội, định hướng dư luận xã hội.

Một vấn đề đáng lo ngại về những bạn trẻ không có nền tảng tri thức và nhân cách vững chắc thường bị lôi cuốn bởi những bài báo có tính giải trí rẻ tiền, vô bổ, thậm chí độc hại. Chính bởi sự tác động mạnh mẽ của truyền thông tới giới trẻ như vậy nên những thông tin đưa tới độc giả phải được thẩm định, phân tích, đánh giá, cân nhắc kỹ càng. Tuy nhiên, thông tin báo chí đối với thế hệ trẻ ngày nay không những thiếu tính định hướng mà vừa thừa lại vừa thiếu. Thừa những thông tin giải trí, giật gân vô bổ, thậm chí độc hại và thiếu những thông tin có tính giáo dục, phát hiện, cảnh báo, có ý nghĩa xã hội sâu sắc.

Hiện nay, mỗi ngày, tràn ngập trên các trang báo mạng điện tử thông tin, hình ảnh về những vấn đề bất ổn, bạo lực, những cái chết, những vụ án mạng các kiểu, với mức độ ngày càng đa dạng, tinh vi, man rợ hơn... Điều đó làm nên sự phát triển không cân bằng giữa vốn liếng tri thức và đời sống cảm xúc, tâm tính của giới trẻ và vô tình định hình một thế hệ người trẻ “dị dạng”. Tiếp xúc với quá nhiều hình ảnh bạo lực từ truyền thông có thể dẫn đến những hành xử hung hăng của trẻ em. Mặt khác, tin tức đưa quá nhiều về những vụ đánh bom, giết người, chết chóc… và cả việc chứng kiến bạo lực trong thực tế cũng khiến trẻ em ngày càng trở nên lạnh lùng, vô cảm.

Bên cạnh đó, khi truyền thông, báo chí hàng ngày đưa tin quá nhiều về những cuộc ăn chơi của các đại gia, người mẫu... cũng vô tình cổ vũ cho chủ nghĩa tiêu dùng và hưởng thụ, dẫn đến những người trẻ bị lệch lạc về quan điểm sống; “giới thiệu” về những vụ “lộ hàng”, “lộ ngực”, “khoe ngực khủng”, “hở nội y”… của người nổi tiếng... khiến giới trẻ dễ bị ngộ nhận đó là những giá trị thời thượng được xã hội tôn vinh, kích thích giới trẻ a dua theo những điều phù phiếm mà coi nhẹ các giá trị chân chính. Điều đó dẫn đến việc hình thành suy nghĩ về sự tiện lợi, nhanh chóng, dễ dãi… trong giới trẻ và khi cần sự cố gắng, người trẻ sẽ thiếu bản lĩnh, sự tự tin và nghị lực để giải quyết công việc trong cuộc sống. Chúng sẽ thiếu đi lòng can đảm dẫn tới sợ thất bại.

Chuyện hiệu ứng ngược từ báo chí không còn lạ khi những clip bạo lực học đường vừa đưa lên mạng, ngay sau đó là hàng loạt clip khác tương tự, mức độ còn tàn nhẫn hơn được tung lên. Đặc biệt, truyền thông, báo chí cũng nhận được bài học lớn từ việc đưa tin quá đà về một vụ việc nhằm thu hút độc giả. Gần đây là vụ án Lê Tuấn Anh xảy ra vào ngày 11/8 tại xã Quảng Châu, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa. Tên Lê Tuấn Anh, 16 tuổi đã hãm hiếp, giết hại nạn nhân 17 tuổi Nguyễn Thị Bích Ngọc rồi ném xác xuống sông phi tang, đã “hồn nhiên” thừa nhận: “Cháu có họ hàng với anh Lê Văn Luyện nên cháu phải làm một điều gì đấy giống anh ấy”.

Câu nói của kẻ giết người khiến nhiều người phải giật mình nhìn lại! Từ việc độc giả quan tâm, tò mò về vụ án giết người dã man của Lê Văn Luyện, nhiều tờ báo vì muốn có thông tin giật gân, hấp dẫn, rất nhiều bài viết đã đi sâu miêu tả hành vi gây án dã man của tên giết người. Tần số xuất hiện của tên giết người này trên các mặt báo còn thường xuyên hơn cả một ngôi sao, để rồi những “bài thơ”, “câu nói bất hủ” về tên giết người được giới trẻ truyền tay nhau trên các trang mạng xã hội. Đưa Lê Văn Luyện từ kẻ sát nhân trở thành một nhu cầu giải trí, một người “anh hùng” được tung hô. Chính việc thông tin quá chi tiết các tình tiết vụ án giết người mạn rợ đã vô tình dẫn đến những nhận thức sai về cuộc sống của một bộ phận giới trẻ hiện nay. Đó chính là một bài học đau đớn của báo chí, truyền thông.

Báo chí, truyền thông có sức tác động mạnh mẽ đến nhận thức, sự lựa chọn và hành vi của con người, đặc biệt là người trẻ. Chỉ cần một chút thiếu thận trọng trong cách đưa tin của nhà báo, xã hội phải bỏ ra gấp trăm, ngàn lần công sức để khắc phục hậu quả. Vậy, với những thông tin vừa thừa, vừa thiếu mà báo chí đưa hàng ngày, chúng ta mong muốn thế hệ tương lai của chúng ta sẽ phát triển theo hướng nào ?


Để tránh thông tin “lá cải”

Trong tình hình hiện nay, nếu không có sự vào cuộc của các cơ quan quản lý, bằng các biện pháp, chế tài đủ mạnh, thì rất khó để hạn chế những thông tin “lá cải” nhan nhản trên báo chí. Cùng với đó là sự “tự vấn” mình cá nhân mỗi người làm báo, về đạo đức nghề nghiệp cũng như trách nhiệm xã hội của họ trong việc cung cấp những món ăn tinh thần bổ ích cho độc giả.


Những tờ báo có tính định hướng cao vẫn luôn có chỗ đứng trong lòng độc giả -  Ảnh: HN
Là người làm báo, chúng ta nên chú ý nhiều hơn phần trách nhiệm của mình, bởi thông tin đứng đắn hay theo xu hướng “lá cải” đều khởi nguồn từ cách nhà báo tiếp cận, lựa chọn và xử lý thông tin. Cùng một sự kiện, nếu nhà báo khai thác được những mặt tích cực thì sẽ mang đến công chúng cái nhìn lạc quan về cuộc sống, nhưng ngược lại, nếu nhà báo cố tình xoi mói, đào bới những vấn đề thông tục, vô bổ thì quá trình tiếp cận thông tin của công chúng sẽ bị chệch hướng. Thiết nghĩ, nếu có cơ chế chặt chẽ, cụ thể ràng buộc trách nhiệm của người xử lý thông tin, người biên tập, người quản lý cơ quan báo chí thì có thể ngăn ngừa, hạn chế những sự cố trong quá trình truyền tải thông tin đến công chúng.

Mặt khác, lãnh đạo các cơ quan báo chí cũng cần nêu cao trách nhiệm định hướng việc đưa tin của phóng viên. Nếu lãnh đạo cơ quan báo chí không cho đăng những loại tin giật gân, câu khách, không cho đăng những tin thiếu kiểm chứng thì sẽ không có phóng viên nào viết và đưa tin dạng này.

Xuất phát từ những bất cập trong thực tiễn, các cơ quan quản lý báo chí cũng cần kịp thời nghiên cứu, đề xuất, bổ sung hoàn chỉnh thể chế, để tạo hành lang pháp lý đủ mạnh cho hoạt động và quản lý báo chí ngày càng hiệu quả, hạn chế một cách tối đa những tờ báo đưa tin theo xu hướng “lá cải”.

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý báo chí cũng cần kiên quyết, nghiêm minh trong việc quản lý và xử lý báo chí sai phạm; tránh tình trạng cơ quan quản lý nhà nước về báo chí có đầy đủ công cụ quản lý trong tay nhưng không xử lý đúng mức đối với các cơ quan báo chí vi phạm; tiến hành thanh tra và xử lý mạnh tay đối với các tờ báo có thông tin không phù hợp thuần phong mỹ tục. Đồng thời, cần sớm có quy hoạch báo chí, ngưng cấp phép đối với những tờ báo hoạt động không hiệu quả.

Với chức năng cung cấp thông tin, báo chí, nhà báo có quyền thông tin phản ánh mọi khía cạnh của cuộc sống, con người và xã hội. Thông tin báo chí không chỉ góp phần định hướng dư luận xã hội mà còn tác động trực tiếp, sâu sắc đến quyền lợi kinh tế, chính trị và nhân phẩm của cá nhân, tập thể hoặc cộng đồng. Hơn thế nữa, tác phẩm báo chí, tiếng nói của nhà báo còn có giá trị như một căn cứ pháp lý đồng thời là tiếng nói phản biện xã hội. Nếu đưa tin mà chỉ quan tâm đến việc lôi kéo độc giả mà không quan tâm đến tác động xã hội, nhất là các tác động tiêu cực, thì sẽ rất nguy hiểm cho cộng đồng.

Bởi thế, người làm báo phải nêu cao trách nhiệm xã hội, nêu cao phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, không được cẩu thả trong khai thác, xử lý và cung cấp thông tin, càng không cho phép việc cung cấp thông tin sai sự thật.

 
Vương Hà - Hồng Ngọc
 

Nguồn tin: Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Ý kiến bạn đọc

Mã an toàn:   Mã chống spamThay mới     

 

Thăm dò

Ý kiến của bạn về giao diện trang này?

Rất đẹp

Đẹp

Bình thường

Xấu

Rất xấu


THÔNG TIN CẦN BIẾT

Thống kê

  • Đang truy cập: 77
  • Khách viếng thăm: 54
  • Máy chủ tìm kiếm: 23
  • Hôm nay: 4805
  • Tháng hiện tại: 258076
  • Tổng lượt truy cập: 22690467