Chuyện về người con ưu tú Tiền Giang nằm lại ở Côn Đảo

Chuyện về người con ưu tú Tiền Giang nằm lại ở Côn Đảo
Trong danh sách của hơn 1.921 chiến sỹ cách mạng yên nghỉ trong Nghĩa trang Hàng Dương ở Côn Đảo có một người con ưu tú của Tiền Giang. Đó là liệt sĩ Phạm Thành Trung, nguyên Tỉnh ủy viên tỉnh Mỹ Tho, nguyên Bí thư Huyện ủy huyện Cái Bè trong thời kỳ chống Pháp.
Bài 2: Chuyện về người con ưu tú Tiền Giang nằm lại ở Côn Đảo

Trong danh sách của hơn 1.921 chiến sĩ cách mạng yên nghỉ trong Nghĩa trang Hàng Dương ở Côn Đảo có một người con ưu tú của Tiền Giang. Đó là liệt sĩ Phạm Thành Trung, nguyên Tỉnh ủy viên tỉnh Mỹ Tho, nguyên Bí thư Huyện ủy huyện Cái Bè trong thời kỳ chống Pháp.
Mộ liệt sĩ Phạm Thành Trung tại Nghĩa trang Hàng Dương
Trong một chuyến công tác về huyện Cái Bè, tôi được biết ngôi trường THPT Phạm Thành Trung mang tên của người Bí thư Huyện ủy huyện Cái Bè vào thời kỳ sau 1954, là liệt sĩ hy sinh tại Côn Đảo. Ông tên thật là Phạm Văn Đua, sinh năm 1922 trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước tại làng Mỹ Thiện, tỉnh Mỹ Tho (nay là xã Thiện Trung, huyện Cái Bè). Vào thời điểm cách mạng tháng Tám thành công, ông tham gia hoạt động cách mạng tại xã nhà với các chức vụ lần lượt trải qua như: Xã đội trưởng, trưởng Công an xã và Chủ tịch Ủy ban kháng chiến-hành chính Mỹ Tho (1947-1952). Đến giữa năm 1952, với nhiệm vụ là Huyện ủy viên huyện Cái Bè, Chính trị viên phó Huyện đội, ông cùng Huyện ủy lãnh đạo phong trào chiến tranh du kích ở Cái Bè phát triển mạnh mẽ, góp phần vào thắng lợi chung của dân tộc trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.
 
Sau năm 1954, ông được tổ chức phân công ở lại địa phương hoạt động. Trong tình hình mới đầy khó khăn, gian khổ của thời kỳ mới lúc bấy giờ, trên cương vị là Tỉnh ủy viên tỉnh Mỹ Tho, Bí thư Huyện ủy huyện Cái Bè, ông vẫn bám sát cơ sở và địa bàn để lãnh đạo phong trào đấu tranh nhân dân. Với sự lãnh đạo bằng tài trí mưu lược của ông, phong trào cách mạng ở Cái Bè được giữ vững trước sự khủng bố ác liệt của Mỹ-Diệm. Vào tháng 7-1958, trên đường đi công tác từ Hậu Mỹ lên Mỹ Đức Tây (Cái Bè), ông lọt vào ổ phục kích và sau đó bị giải giam qua các nhà tù ở Cái Bè, Mỹ Tho, Phú Lợi và Côn Đảo. Mặc dù bị hành hạ, tra tấn dã man cùng mọi âm mưu thủ đoạn của kẻ thù ở các nhà tù nhưng ông vẫn một lòng trung kiên, trung thành với Đảng, với nhân dân. Ngày 27-3-1961, tại nhà tù Côn Đảo, ông viết bản xác định lập trường kiên quyết không nói xấu Bác Hồ và chống ly khai Đảng Cộng sản. Bất lực trước ý chí gang thép của người chiến sĩ cộng sản trung kiên, vào buổi tối cùng ngày, bọn cai ngục đã hành hạ, đánh đập ông cho tới chết và chôn vùi vào một hố chôn tập thể ở Nghĩa trang Hàng Dương. Tại Nghĩa trang Hàng Dương, phần mộ của ông cùng nằm cách ngôi mộ của nữ anh hùng liệt sĩ Võ Thị Sáu ba hàng mộ về phía bên trái. Đây là ngôi mộ tập thể của 5 liệt sĩ (trong đó có 3 Tỉnh ủy viên và 2 Huyện ủy viên) bị kẻ thù tra tấn đến chết trong đêm 27-3.
 
Nghĩa trang Hàng Dương
Trong quá trình thu thập tư liệu cho bài viết, tôi được gặp cô Phạm Thị Bé, người con đầu của liệt sĩ Phạm Thành Trung, nguyên là Chánh văn phòng Ban Tổ chức Tỉnh ủy (nay đã nghỉ hưu). Chồng cô Bé cũng là một liệt sĩ hy sinh vào năm 1972. Khi kể chuyện về người cha anh hùng, cô Bé rươm rướm nước mắt: Ba tôi phải bám sát cơ sở, địa bàn để hoạt động cách mạng nên thời gian gần gũi với chị em chúng tôi hầu như không có. Ký ức về người ba tôi thân yêu chỉ là một vài chuyến được má đi thăm ba trong vùng kháng chiến. Lúc đó, tôi cũng vào khoảng 6 hoặc 7 tuổi nên chỉ còn nhớ là được cơ sở đưa vào địa điểm hoang vắng bằng ghe tam bản để gặp ba. Những cuộc gặp hiếm hoi của người ba lâu lắm mới được gặp con dường như chỉ còn đọng lại trong tôi là cử chỉ ôm chặt và hôn lấy hôn để vào đầu vào mặt…! Sau khi ba tôi bị địch bắt, cho đến năm 1961-1962, gia đình mới biết tin ông hy sinh nhờ vào tin tức của một bạn tù vượt ngục về. Kỷ vật mang về là cái quần cụt có thêu tên và ngày tháng hy sinh của ba tôi (rất tiếc là sau này đã bị mất sau trận dội bom vào nhà người chú đang lưu giữ). Cũng vào năm 1962, má tôi là cán bộ quân y cũng bị địch bắt, hy sinh tại Đức Hòa-Đức Huệ (Long An) vào tháng 10-1964.
 
Cô Bé, con gái của liệt sĩ Phạm Thành Trung 
Cô Bé cũng kể câu chuyện tấm ảnh in trong mộ chí của ba mình trên ngôi mộ ở Nghĩa trang Hàng Dương có chi tiết đáng ngạc nhiên. Sau ngày hòa bình thống nhất đất nước, gia đình tổ chức lễ giỗ tại nhà riêng của người con trai thứ ba là anh Phạm Trọng Quốc, sống và làm việc ở TP. Hồ Chí Minh. Cách đây gần chục năm, có một cán bộ ở Bảo tàng Côn Đảo trong quá trình sưu tầm tư liệu cho biết là di ảnh mà gia đình đang thờ cúng không phải là của ông Phạm Thành Trung mà là của một cựu tù Côn Đảo, hiện vẫn còn sống ở Củ Chi. Gia đình đến Củ Chi tìm gặp ông Út vẫn còn sống nên trình bày câu chuyện và xin lỗi về việc “thờ cúng” ông trong thời gian qua. Sau đó, bỗng có một người (không cho gia đình biết tên) liên hệ anh Quốc cho biết là trong hồ sơ lưu trữ liên quan đến tù Côn Đảo lưu trữ tại TP. Hồ Chí Minh có tên của ba anh; đồng thời gửi tấm ảnh chụp bằng điện thoại cho gia đình. Đó là tấm ảnh mà gia đình hiện đang thờ cúng và in trong tấm bia trên phần mộ của ông tại Nghĩa trang Hàng Dương.
 
 
Phong trào chống ly khai Đảng Cộng sản của tù chính trị Côn Đảo kéo dài từ năm 1957-1964. Trong quãng thời gian 7 năm đó, rất nhiều người đã hy sinh vì đòn roi tra tấn tàn bạo của kẻ thù. Đến tháng 3-1961, số tù chống ly khai Đảng Cộng sản bị nhốt ở Chuồng Cọp chỉ còn lại 18 người. Ngày 27-3, địch mở đợt chiêu dụ mới, nhưng 18 người là 18 chữ ký cương quyết không ly khai Đảng. Tối hôm đó, địch đánh đập, đàn áp rất dã man, khiến 5 người bị đánh chết tại chỗ.
 
(Nguồn: Bảo tàng BRVT)
 
 
Tên của người liệt sĩ Phạm Thành Trung hiện được đặt tên cho ngôi trường THPT ở xã An Thái Trung, huyện Cái Bè theo quyết định số 3657/QD9-UB ngày 25-9-2003 của UBND tỉnh. Tại phòng truyền thống của nhà trường có bàn thờ và tiểu sử tóm tắt của ông. Hàng năm, kỷ niệm ngày mất của ông, Ban Giám hiệu Trường THPT Phạm Thành Trung đều có tổ chức lễ giỗ để tri ân và giáo dục lòng yêu nước cho tập thể giáo viên và học sinh của nhà trường. Còn riêng tại Côn Đảo, Ban Quản lý khu di tích cũng có tổ chức lễ giỗ ông cùng 4 liệt sĩ khác hy sinh cùng ngày.
 
Phùng Long